پانويس به توضيح، اظهار نظر، يادداشت و يا ارجاعي گفته مي‌شود كه بيرون از متن در پايين هر صفحه مي‌آيد. نوشته‌‌هاي پانويس، معمولاً كوتاه است؛ مانند نشانيِ مرجع نقلِ قول، نام لاتين اشخاص يا كتاب‌ها يا معادل خارجي اصطلاحات‌ و مانند آن. در محلي كه نياز به پانويس يا پي‌نوشت داريد بايد روي آخرين كلمة جملة نقل شده، عدد تُك (شمارة ريز بالاتر از خط زمينة متن1) بگذاريد و همان شماره را در پانويس همان صفحه تكرار كنيد و مطلب پانويس را بنويسيد. پانويس‌‌ها بر حسب نوع اطلاعاتي كه در آن‌هاست به سه دسته تقسيم مي‌شوند: پانويس‌‌هاي توضيحي، پانويس‌‌هاي ارجاعي، پانويس‌‌هاي تركيبي. نوع سوم تركيبي از پانويس ارجاعي و توضيحي است.
پي‌نوشت در پايان متن مي‌آيد. براي پرهيز از درازگويي و گسستگي متن نوشتار، اطلاعات و آگاهي‌‌هاي فرعي و لازم و مطالب طولاني‌تر و توضيحات تفصيلي دربارة هر نكته‌اي از متن را به پي‌نوشت منتقل مي‌كنند. جاي پي‌نوشت‌‌ها در مقالة پژوهشي، پيش از بخش كتاب شناسي منابع است. اما در كتاب و پايان‌نامه، ممكن است پي‌نوشت‌ها در پايان هر بخش بيايد.
اگر متني هم پانويس دارد و هم پي‌نوشت، در اين صورت بايد ميان اعداد تُک و يا شماره‌‌هاي ‌ارجاع پانويس با پي‌نوشت تفاوتي ايجاد کنيد؛ مثلاً شمارة‌ پانويس را با عدد تُک و شمارة‌ پي‌نوشت را با عدد داخل قلاب [81] مشخص کنيد.


 

نقل از کتاب آیین نگارش مقاله پژوهشی. محمود فتوحی. تهران: سخن. 1389. (ویراست دوم). ص 148